Endoskopi Nedir?

Endoskopi ucunda kamera olan hortum şeklinde bir alet ile ağızdan girilerek, yemek borusu, mide ve ince barsakların ilk bölümlerinin incelendiği bir işlemdir. Bu işlem sırasında endoskopi yapan doktor ekrandan sindirim sistemini izler. İşlemin süresi hastaya göre değişmekle birlikte genellikle 5-10 dakika arasında değişmektedir. Ayrıca endoskopi sırasında şüpheli görünen alanlardan ve midede Helicobacter pylori varlığını araştırmak için biyopsiler alınabilir.
Hastaların endoskopi konusunda en büyük endişesi işlem sırasında ağrı yaşayacağı, bulantı-öğürme gibi rahatsızlıkların oluşmasıdır. Geçmişte endoskopi işlemlerinde sadece boğaz kısmına bir sprey ile lokal anestezi yapılır ve işlemler uygulanırdı. Her ne kadar bu uyuşturma boğaz kısmını rahatlatsa da, hastanın psikolojik olarak bulantı-öğürme refleksini tam olarak baskılayamaz. Son yıllarda sedasyon denilen bir anestezi, propofol denilen uyku ilacının damardan yapılması ile hastada uyku hali oluşturulması ve bu şekilde endoskopiyi hastalara hiç hissettirmeden yapılmasını sağlamaktadır. Uzman eşliğinde yapıldığında oldukça güvenli bir yöntem olan propofol anestezisi sonrası, 2-3 saatlik bir dinlenme ile çoğu hasta konforlu bir endoskopi sonrası günlük işlerine dönebilmektedir. 

Özellikle bazı hastalarda, kansızlık taraması gibi sebeblerle endoskopi ve, kolonoskopi de aynı anda yapılabilmektedir. Propofol anestezisi ile endoskopi ve kolonoskopi aynı anda uyutularak rahatlıkla yapılabilmektedir. Olağan üstü bir durum olmadıkça endoskopi ve kolonoskopi yarım saat içinde tamamlanmakta, hasta işlemden sonra 5-10 dakika içinde uyandığında, oldukça konforlu bir şekilde her iki işleminde bittiğini öğrenmektedir. 
Kimlere endoskopi yapılmalıdır?
Endoskopi mide ve ilişkili organların şikayetlerinde başvurulan bir tanı aracıdır. Sadece tanı amaçlı değil bazen tedavi amacıyla da kullanılmaktadır. Kanamanın durdurulması, polip çıkarılması, bir darlıkta balonla genişletme yapılması endoskopla yapılan girişimsel tedavilerdir.

 Endoskopi mide şikayetleri olan hastalarda özellikle şu durumlarda tercih edilir:
1. 40-45 yaş üzeri mide şikayetleri
2. Mide kanaması-ağızdan kahve telvesi gelmesi, katran gibi siyah cıvık pis kokulu dışkılama
3. Mide ağrısı ve
a. Kilo kaybı-açıklanamayan istemsiz
b. İlaçlara rağmen düzelme olmazsa
c. Karında kitle
d. Beraberinde bulantı-kusma
e. Yutma güçlüğü
f. Ateş, halsizlik gibi belirtiler
g. Ailede mide kanseri
h. Hastanın isteği (kanser korkusu, vb)
Endoskopi yapılan hastalarda yemek borusu, mide ve duodenum (on iki parmak barsağı) incelenir. Genellikle H.pylori mikrobu araştırmak için biyopsi ile örnek alınır. Şüpheli düzensiz alanlar dikkatle incelenir. Örneğin uzun süreli reflü hastalığı olanlarda yemek borusunun alt ucunda bazı kronik değişiklikler olabilir. Nadiren bu bölgede kansere dönüşebilecek Barrett denilen alanlar olabilir. Bu alanlardan biyopsi alınması erken kanser teşhisi açısından önemlidir. Midede ise polip benzeri düzensiz alanlar dikkatle incelenmelidir. Burada saptanan şüpheli alanlardan biyopsi almak erken mide kanseri tanısında oldukça önemli ve hayat kurtarıcıdır. Bu nedenle dikkat edilmesi gereken önemli nokta endoskopi yapan doktorun tecrübesi ve eğitimidir. Bu konuda tecrübesi yeterli olmayan bir doktor çok küçük oluşumları gözden kaçırabilir. Bu nedenle mutlaka endoskopi yaptırmadan önce özellikle endoskopi alanında ileri derecede tecrübesi olan doktorlar tercih edilmelidir. Yoksa normal sanılan bir endoskopi sonrası nadiren de olsa, mide kanseri ortaya çıkabilir. Son yıllarda endoskopi cihazlarının kalitesi gelişen teknoloji ile birlikte önemli gelişme kaydetti. Bu gelişmelerden kısaca bahsetmek gerekirse, NBI ve FICE denilen yeni endoskopi eklentileri sayesinde normal ışık ile görünmeyen oluşumlar ışığın dalga boyu değiştirilerek görünür hale gelmektedir. Bu sayede erken kanser teşhisi kolaylaşmaktadır. Boyama yöntemi denilen diğer bir uygulamada ise çeşitli boyalar mide içine püskürtülüp, birkaç dakika sonra yıkanır. Özellikle büyütme (100 kat gibi) özelliği olan bir endoskop ile çok küçük oluşumlar görülebilir. Bu gibi yöntemler seçilmiş hasta gruplarında kullanılabilir.
Bu uygulamalar on iki parmak barsağında bu bölgeyi tutan hastalıklar için, örneğin çölyak hastalığı, lenfoma gibi, teşhisinde kullanılır. Yine bu bölgede ülserler sık görülür.
Kaliteli bir endoskopi sonrası birçok hastalık ekarte edilebilir.